شرحی بر یک ضرب المثل ترکمنی

قاتی بولسا؛ اؤکوز، اؤکوزدن گؤرر 300x132 - یر قاتی بولسا؛ اؤکوز، اؤکوزدن گؤرردکتر رشید نافعی در یادداشت خود برای تورکمن نیوز فارسی یکی از ضرب المثل های قدیمی ترکمن را چنین شرح داده است.

تقریبا ۸۰ و اندی از سالشمار زندگیش ورق خورده است.

گرچه از سواد علمی و آکادامیک هیچ بهره ای نبرده است ولی در دانشگاه عرفی و تجربی روزگار یکپا استاد نشان می داد.

هر وقت صحبت می کرد امکانش کم بود یک مثال و داستانی یا شعری از بزرگان ادب در تائید و تکمیل سخنانش شاهد نیاورد. این دفعه نیر وقتی به محل زندگیش گذرمان افتاد پای صحبتش نشستیم و از هر دری باب گفتگو باز شد تا اینکه در میان این گفتگوها چند تا ضرب المثل را باریک بینانه زمزمه کرد.
نخست، یر قاتئ بولسا اوکوز اوکوزدن گورر
دومی، سورئ دولانسا آغساق اوزار
شک نباید می کردی هیچ مثالی را بی جهت و بدون زمینه و فلسفه و چگونگی و چرائیش پای صحبتهایش مهر نمی زد خواستیم بیشتر توضیح دهند و مشتاقانه ادامه داد.
در زمان های قدیم تورکمن ها برای شخم زدن و زیر و رو کردن زمین از گاوآهن یا خیش استفاده می کردند که دارای تیغه یا تیغه‌های فولادی سنگین بودند و معمولا به وسیله چهارپا به ویژه یک زوج گاو نر ( اوکوز) روی زمین کشیده میشد.

این ابزار با نوک تیز و برگشته به درون، سر آن به گردن آن دو گاو نر بسته میشد و دایخان (کشاورز) نیز پیاده و افسار به دست پشت سر گاو و گاوآهن مسیر شخم را هدایت می کرد.

قاتی بولسا؛ اؤکوز، اؤکوزدن گؤرر2 300x198 - یر قاتی بولسا؛ اؤکوز، اؤکوزدن گؤرر

یکهو خیش به زمین سفت که میخورد طوفانی به پا میشد و دوتا گاو به همدیگر شاخ میزدند.

نگو که گاوها به خاطر سفتی زمین و گیر کردن خیش برایشان فشار وارد میشد و هرکدام از گاوها فکر می کردند دیگری کم کاری میکند و تقصیر گاو دیگری است ولی کشاورز دقیقا مشاهده می کرد که گاو آهن به خاطر سفتی زمین گیر کرده است و تقصیر گاوها نیست و با خودش زمزمه می کرد یر قاتئ بولسا اوکوز اوکوزدن گورر( اگر زمین سفت باشد یک گاو فکر میکند تقصیر گاو دیگر است)
حالا ضرب المثل دومی را میخواست توضیح دهد که یکی از فرزندانش با خودرو اش آمد و با معذرت خواهی از ما کسب اجازه می کرد چون به مراسم تشییع جنازه یکی از بستگانشان می رسیدند که ما هم به امید یک دیداری دیگر خداحافظی کردیم ولی با این سوال در ذهنمان که سوری دولانسا آغساق اوزار داستان و فلسفه اش چی میتوانست باشد؟! و سوالاتی دیگر برگشتیم .

لطفا نظرات و پیشنهادات سازنده خودتان را زیر هر مطلب که میخوانید برایمان ارسال کنید.

هدف " ترکمن نیوز " گسترش اطلاع رسانی است. لذا انتشار این مطلب به معنای تائید محتوای آن نیست
انتشار دهنده : Besya
تاریخ و زمان خبر

۲۲:۰۶

۰۳ تیر ۱۳۹۸

چاپ
تلگرام
اینستاگرام
گوگل پلاس
فیسبوک
توئیتر
فونت بزرگ
فونت کوچک