تاریخ ترکمن-ترکمن نیوز-  موسی جرجانی
نویسنده و خبرنگار ارشد
در دوره سلطنت پهلوي‌ها تعدادي از نمايندگان تركمن به‌مجلس راه يافتند و هر يك از آنان به‌سهم خود براي بهبود و پيشرفت اوضاع تركمن صحرا كوشيدند؛ يكي از اين نمايندگان شاخص تركمن، محمد آخوند جرجاني(گرگاني) بود كه درزمان رضا شاه و محمد رضا شاه، حدود ۲۲ سال به‌عنوان نماينده قاطبه تركمن صحرا وارد مجلس شد كه حاصل تلاش‌هاي وي در بهبودي وضعيت مردم تركمن صحرا بسيار تاثيرگذار بوده است.

نمايندگان تركمن، از بدو تاسيس مجلس شوراي ملي در ايران تا پايان حكومت شاهان پهلوي:
دوره اول:
افتتاح: ۱۳ مهر سال ۱۲۸۵ هجري خورشيدي- اختتام: ۲ تير ماه ۱۳۸۷ خورشيدي
در اين دوره تركمن نماينده ندارد.
دوره دوم:
افتتاح: ۲۴ فروردين سال ۱۲۸۸ خورشيدي- اختتام: ۳ ديماه ۱۲۹۰ خورشيدي
نماينده تركمن: محمد خان يارعلي آدينه جان آخوند جعفرباي
دوره سوم:
افتتاح: ۱۴ آذر ۱۲۹۳ خورشيدي- اختتام: ۲۱ آبان ۱۲۹۴ خورشيدي
نماينده تركمن: يموت قاضي افغان
دوره چهارم:
افتتاح: اول تير ماه ۱۳۰۰ خورشيدي- اختتام: ۳۰ خرداد ماه ۱۳۰۲ خورشيدي
نماينده تركمن: جعفرباي آدينه جان آخوند
دوره پنجم
افتتاح: ۲۲ بهمن ماه ۱۳۰۲ خورشيدي- اختتام: ۲۲ بهمن ۱۳۰۴ خورشيدي
نماينده تركمن: ندارد
دوره ششم:
افتتاح: ۱۹ تير ماه ۱۳۰۵ خورشيدي- اختتام: ۲۲ مرداد ماه ۱۳۰۷ خورشيدي
نماينده تركمن: جرجاني، محمد آخوند داز
دوره هفتم:
افتتاح: ۱۴ مهر ۱۳۰۷ خورشيدي- اختتام: ۱۴ آبان ۱۳۰۹ خورشيدي
نماينده تركمن: جرجاني محمد آخوند داز

دوره هشتم:
افتتاح: ۲۴ آذر ماه ۱۳۰۹ خورشيدي- اختتام: ۲۴ ديماه ۱۳۱۱ خورشيدي
نماينده تركمن: آخوند آقاجان، آدينه جان
دوره نهم:
افتتاح: ۲۴ اسفند ماه ۱۳۱۱ خورشيدي- اختتام: ۲۴ فروردين ۱۳۱۴خورشيدي
نماينده تركمن: جرجاني، محمد آخوند داز
دوره دهم:
افتتاح: ۱۵ خرداد ۱۳۱۴ خورشيدي- اختتام: ۲۲ خرداد ۱۳۱۶ خورشيدي
نماينده تركمن: جرجاني، محمد آخوند داز
دوره یازدهم:
نماينده تركمن: جرجاني، محمد آخوند داز
دوره دوازدهم:
افتتاح: ۳ آبان ۱۳۱۶ خورشيدي- اختتام: ۹ آبان ۱۳۲۰ خورشيدي
نماينده تركمن: جرجاني، محمد آخوند داز
دوره سيزدهم:
افتتاح: ۲۲ آبان ماه ۱۳۲۰ خورشيدي- اختتام: اول آذر ماه ۱۳۲۲ خورشيدي
نماينده تركمن: جرجاني، محمد آخوند داز
دوره چهاردهم:
افتتاح: ۶ اسفند ۱۳۲۲ خورشيدي- اختتام: ۲۱ اسفند ۱۳۲۴ خورشيدي
نماينده تركمن: جرجاني، محمد آخوند داز
دوره پانزدهم:
افتتاح: ۲۵ تيرماه ۱۳۲۶ خورشيدي- اختتام: ۶ مرداد ماه ۱۳۲۸خورشيدي
نماينده تركمن: جرجاني، محمد آخوند داز
دوره شانزدهم:
افتتاح: ۲۰ بهمن ۱۳۲۸ خورشيدي- اختتام: ۲۹ بهمن ماه ۱۳۳۰خورشيدي
نماينده تركمن: جرجاني، محمد آخوند داز
دوره هفدهم:
( ۷ ارديبهشت ۱۳۳۳) – انتخابات صورت نگرفت
دوره هيجدهم:
(۲۷ اسفند ۱۳۳۳) – نماينده تركمن: عبداله توماج
دوره نوزدهم:
(۱۰ خرداد ۱۳۳۵) – نماينده تركمن: عبداله توماج
دوره بيستم:
(۱۲ اسفند ۱۳۳۹)- نماينده تركمن: محمد شرعي
دوره بيست و يكم:
(۱۴ مهر ۱۳۴۲)- نماينده تركمن: رحمت اله فهيمي
دوره بيست و دوم:
(۱۴ مهر ۱۳۴۶) – نماينده تركمن: رحمت اله فهيمي
دوره بيست و سوم:
(۹ شهريور ۱۳۵۰)- نماينده تركمن: رحمت اله فهيمي
دوره بيست و چهارم:
(۱۷ شهريور ۱۳۵۴)- نماينده تركمن: رحمان قلي سيدي
نماينده تركمن(مياندوره‌اي) از گرگان: دكتر مهين دخت گرگاني(دختر محمد آخوند جرجاني- گرگاني).
نمایندگان ترکمن در مجلس شورای اسلامی بعداز انقلاب
در سال‌هاي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي تاكنون چندین دوره انتخابات اصلي و چند دوره انتخابات مياندوره‌اي در سطح كشور و نيز در استان گلستان برگزار شد كه طي آن نزدیک به بیست ترکمن با كسب اكثريت راي لازم، بصورت يك دوره كامل چهار ساله و يا مياندوره‌اي، به‌مجلس شوراي اسلامي راه يافتند.
اسامي و مشخصات اين افراد بدين شرح است:
دوره اول: در اين دوره تركمن ها نماينده ای نداشتند.
دوره دوم:
۱- مهندس آنه محمد کوسه غراوی، فرزند: حال‌لی محمد، متولد: ۱۳۳۴، حوزه انتخابیه: شهرستان گنبد‌کاووس و بخش داشلی برون استان مازندران، تحصیلات و رشته تحصیلی: مهندسي متالوژی از دانشگاه صنعتی شریف تهران، تاریخ انتخاب: ۲۷/۲/۶۳ مدت نمایندگی: یک دوره کامل چهارساله
دوره سوم:
۲- یغمور قلی زاده، فرزند: دردی خان، متولد: ۱۳۳۸، حوزه انتخابیه: شهرستان‌هاي مینودشت، کلاله استان مازندران، تحصیلات و رشته تحصیلی: لیسانس زبان انگلیسی از دانشگاه تهران، تاریخ انتخاب: ۱۳۶۷، مدت نمایندگی: یک دوره کامل چهارساله
مياندوره‌اي سوم:
۳- : مهندس یوسف بسنجیده، فرزند: طواق قاري، متولد ۱۳۴۱، از حوزه انتخابیه: بندرترکمن، کردکوی و بندرگز در استان مازندران، مدت مياندوره‌اي مجلس از سال ۶۸ تا ۱۳۷۱
دوره چهارم:

۴- دكتر عبدالله ثانی سعیدی، فرزند: عبدالاحد، متولد: ۱۳۳۷، حوزه انتخابیه: مینودشت- کلاله و مراوه تپه در مازندران، تحصیلات و رشته تحصیلی: دکترا پزشک عمومی از دانشگاه تهران، تاریخ انتخاب: خرداد ماه۱۳۷۱ و مدت نمایندگی: یک دوره کامل چهارساله
۵- معمی هلاکو، فرزند: قلی، متولد: ۱۳۳۳، حوزه انتخابیه: راميان و آزادشهر، تحصیلات و رشته تحصیلی: فوق دیپلم، تاریخ انتخاب: ۱۳۷۱، مدت نمایندگی: يك دوره چهار ساله

میاندوره‌ای دوره چهارم
۶- اترک طیار، فرزند: قره‌جه، متولد: ۱۳۳۴، حوزه انتخابیه: شهرستان گنبد کاوس و بخش داشلی برون استان مازندران، تحصیلات و رشته تحصیلی: دیپلم، تاریخ انتخاب: ۲۱/۳/۱۳۷۲، مدت نمایندگی: تقریبا دو سال
دوره پنجم:
۷- معمی هلاکو، فرزند: قلی، متولد: ۱۳۳۳، حوزه انتخابیه: شهرستان گنبدکاوس و بخش داشلی برون در استان مازندران، تحصیلات و رشته تحصیلی: فوق دیپلم، (فرهنگی)، تاریخ انتخاب:۳۱/۱/۱۳۷۵
مدت نمایندگی: یک دوره كامل چهار ساله، (در دوره وی گلستان از مازندران جدا شد.)
دوره ششم:
۸- اترک طیار، فرزند: قره جه، متولد: ۱۳۳۴، حوزه انتخابیه: شهرستان گنبد کاوس و بخش داشلی برون استان گلستان، تحصیلات و رشته تحصیلی: دیپلم، تاریخ انتخاب: ۱۶/۲/۱۳۷۹، مدت نمایندگی: تقریبا دوسال
(نامبرده در سقوط هواپيماي ياك ۴۰ در تاريخ ۲۷/۲/۱۳۸۰ در مسير تهران – گرگان به‌همراه تعدادي از نمايندگان مجلس استان گلستان و مقامات كشوري و حاج مهمی هلاکو شهيد شد.)
۹- دكتر عظیم گل، فرزند: آلتي قاري، از حوزه انتخابیه: کردکوی، بندرترکمن و بندرگز استان گلستان، تحصیلات و رشته تحصیلی: دکترای پزشکی، تاریخ انتخاب ۱۶/۲/۱۳۷۹- مدت نمایندگی: تقریبا دو سال
(نامبرده در سقوط هواپيماي ياك ۴۰ در تاريخ ۲۷/۲/۱۳۸۰ در مسير تهران – گرگان، به‌همراه تعدادي از نمايندگان مجلس استان گلستان و مقامات كشوري، شهيد شد. اسامي شهيدان اين حادثه غمناك عبارتند از: دكتر رحمان دادمان (وزير راه و ترابري)، حجت‌الاسلام شيخ قريان قندهاري(نماينده گرگان و آق‌قلا)، دكتر عظیم گل (نماينده كردكوي و بندرتركمن و بندرگز)، غلامعلي هزار جريبي(نماينده گرگان و آق‌قلا)، علي کوهساری (نماينده آزادشهر و راميان)، دكتر محمد صادق صادقی (نماينده علي‌آباد كتول)، سيد منصور حسيني (نماينده مينودشت و كلاله و مراوه تپه)، معمی هلاکو ( نماينده اسبق گنبد كاووس)
میاندوره ای دوره ششم:
۱۰-نقدی گلچشمه، فرزند: اش، از حوزه انتخابیه: شهرستان گنبد کاووس و بخش داشلی برون در استان گلستان، تحصیلات و رشته تحصیلی: فوق دیپلم علوم تجربی، تاریخ انتخاب: ۹/۹/۱۳۸۰، مدت نمايندگي تقریبا دو سال
۱۱-نازمحمد ولی پور، فرزند عبدالرحمان، از حوزه انتخابیه: کردکوی، بندرترکمن و بندرگز استان گلستان، تحصیلات: لیسانس (فرهنگی)، تاریخ انتخاب :۹/۹/۸۰ ، مدت نمایندگی: تقریبا دوسال
دوره هفتم:
۱۲-بایرام گلدی برمک، فرزند: قارلی عطا، متولد ۱۳۴۹، حوزه انتخابیه: مینودشت، کلاله و مراوه تپه استان گلستان، تحصیلات و رشته تحصیلی: لیسانس فقه و حقوق، (فرهنگی) تاریخ انتخاب: ۱۸/۲/۱۳۸۳، مدت نمایندگی: یک دوره کامل چهار ساله سال
۱۳-محمدقلی مارامایی، فرزند: عطا (آتا)، متولد: ۱۳۴۰، حوزه انتخابیه: شهرستان گنبد کاوس و بخش داشلی برون استان گلستان، تحصیلات و رشته تحصیلی: لیسانس مدیریت خدمات بهداشت و درمان، تاریخ انتخاب: ۱۸/۲/۱۳۸۳، مدت نمایندگی: یک دوره کامل چهار ساله سال

۱۴-محمدقلی ایری، فرزند خداقلي، از حوزه انتخابیه: کردکوی، بندرترکمن و بندرگز، تحصیلات و رشته تحصیلی: دكتراي پزشكي، تاریخ انتخاب:۱۸/۲/۱۳۸۳، مدت نمایندگی: یک دوره کامل چهار ساله
دوره هشتم:
۱۵-مهندس عبدالله رستگار، فرزند: رحمان، متولد: ۱۳۴۷، حوزه انتخابیه: شهرستان گنبد کاووس و بخش داشلی برون، تحصیلات و رشته تحصیلی: فوق لیسانس مهندسی معماری و شهرسازی، تاریخ انتخاب: ۶/۲/۱۳۸۷، مدت نمایندگی: یک دوره کامل چهار ساله، (وي در اين دوره تنها نماینده ترکمن استان گلستان بود.)
دوره نهم:
۱۶-عبدالکریم رجبی، فرزند: رجبعلی، متولد: ۱۳۵۱، حوزه انتخابیه: گا لیکش، لمینودشت- کلاله و مراوه تپه، تحصیلات و رشته تحصیلی: فوق لیسانس حقوق بین الملل، تاریخ انتخاب ۱۳۹۱مدت نمایندگی: یک دوره کا مل.
دوره دهم:
۱۷- شهرام غراوی، فرزند: ایل محمد، حوزه انتخابیه: گالیکش، مینودشت- کلاله و مراوه تپه، تحصیلات: فوق لیسانس مدیریت اجرایی.
۱۸- قرجه طیار، فرزند: گرگان، متولد: ۱۳۵۵حوزه انتخابیه: شهرستان گنبد کاووس و بخش داشلی برون فوق لیسانس علوم سیاسی.
۱۹- نورقلی پور، فرزند: متولد: ۱۳۵۰ از حوزه انتخابیه: کردکوی، بندرترکمن و بندرگز.دکترای زئوماتیک.
طي سال‌هاي انقلاب اسلامي ايران، از مناطق: جرگلان، تربت جام و دره‌گز نماينده تركمن به‌مجلس شوراي اسلامي راه نيافته است.

منابع:
معيني، اسد اله، استرآباد و گرگان در بستر تاريخ.
ارمشي، عبدالكريم، فصلنامه فراغي، شماره ۳، صفحه ۱۳، پائيز سال ۱۳۷۹، گرگان.
مرواريد، یونس، از مشروطه تا جمهوري، نگاهي به ادوار مجالس قانونگذاري در دوره مشروطيت، جلد ۱و۲و۳، چاپ اول بهار سال ۱۳۷۷، نشر واحدي.
شادمهر، امانقلیچ، لاله های صحرا، نشر ایل آرمان.

 

 

 

انتشار دهنده : shirzad
تاریخ و زمان خبر

۱۲:۱۴

۱۵ اسفند ۱۳۹۷

چاپ
تلگرام
اینستاگرام
گوگل پلاس
فیسبوک
توئیتر
فونت بزرگ
فونت کوچک