کتاب 300x144 - معرفی کتاب معين‌ المريدتورکمن نیوز: كتاب‌ منظوم‌ «معين‌ المريد» يكی از آثار برجسته‌ ادبيات‌ قديم‌ زبان‌ تركمنی می‌باشد كه‌ در باره‌ آداب‌ و سنن‌ اسلامی نگارش‌ يافته‌ است‌.
به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی ترکمن‌؛   نگارنده‌ كتاب‌ «معين‌ المريد» شيخ‌ شرف‌ خوجه‌ يا شيخ‌ شريف‌ خوارزمي‌ نام‌ داشته‌ است‌; اما اطلاعاًت‌ چنداني‌ از زندگي‌ وی برجای نمانده‌ است‌. تنهامي‌دانيم‌ كه‌ در خوارزم‌ مي‌زيسته‌ و معاًصر أرساري‌باي‌(فرزند قول‌ حاجي‌) بوده‌ است‌. أرساري‌باي‌ رهبر قبيله‌«سالير» بوده‌ و در كوه‌هاي‌ بالقان‌ مي‌زيسته‌ است‌. وي‌مردي‌ متمول‌ و حامي‌ و مشوق‌ عاًلمان‌ بوده‌ است‌(۱).

در «شجره‌ الاتراك‌» اثر ابوالغازي‌ بهادرخان‌(۱۶۰۳۱-۶۶۴ م‌.) چنين‌ آمده‌ است‌ كه‌ أرساري‌باي‌ باشيخ‌ شرف‌ آشنايي‌ داشته‌ و در قبال‌ نگارش‌ كتاب‌«معين‌ المريد» ۴۰ شتر به‌ او پاداش‌ داده‌ است‌.
«معين‌ المريد» به‌ معناي‌ «ياري‌ دهنده‌ مريد»بوده‌ و نگارش‌ آن‌ در اوايل‌ سال‌ ۱۳۱۴ م‌. به‌ پايان‌رسيده‌ است‌. اين‌ كتاب‌ مشتمل‌ بر ۱۶۲۸ بيت‌ شعراست‌ كه‌ بصورت‌ دوبيتي‌ بوده‌ و در وزن‌ عروضي‌«متقارب‌ مثمن‌ محذوف‌» سروده‌ شده‌ است‌. گفتني‌است‌ كه‌ شاهنامه‌ فردوسي‌ نيز در همين‌ وزن‌ مي‌باشد.

رضاقلي‌ خان‌ هدايت‌ در كتاب‌ «سفارتنامه‌خوارزم‌» مي‌نويسد كه‌ در شهر كهنه‌ اورگنج‌ «پس‌ اززيارت‌ مزار امام‌ فخررازي‌، چند مزار ديگر كه‌ يكي‌ شيخ‌شرف‌ و ديگري‌ را قاراقاپي‌ مي‌خوانند، ديده‌ شد…» احتمالا مقبره‌ فوق‌ الذكر متعلق‌ به‌ ناظم‌ كتاب‌ معين‌المريد مي‌باشد.
نسخه‌ تركمني‌ معين‌ المريد در سالهاي‌ اخير درجمهوري‌ تركمنستان‌ براي‌ اولين‌ بار به‌ اهتمام‌ نظرحليم‌اف‌ و جبارمحمد گوكلنگ‌اف‌ به‌ طبع‌ رسيده‌ است‌.در دوره‌ حكومت‌ كمونيستي‌ شوروي‌، چاپ‌ اين‌ كتاب‌ممنوع‌ بوده‌ است‌.
ذيلا بعنوان‌ نمونه‌، دو قطعه‌ از اشعاًر تعليمي‌معين‌ المريد را مي‌آوريم‌:
طعاًم‌ ييمك‌ ايچره‌ سنن‌ اول‌ تورور
طعاًم‌ ييگوجي‌ ساغ‌ تيزين‌ قالدورور
ذكر، توز بيله‌ باشلاماق‌ سنت‌ اول‌
ييمك‌ اؤز اؤنگوندن‌ صفا گلتورور.

ترجمه‌:
در هنگام‌ صرف‌ طعاًم‌ سنت‌ چنين‌ است‌
كه‌ خورنده‌ طعاًم‌ زانوي‌ راست‌ را بلند نمايد.
در ابتداي‌ غذا، ذكر نام‌ خدا و چشيدن‌ نمك‌ سنت‌است‌ و خوردن‌ غذا از جلو خود، صفا مي‌آورد.
* * *

اوشاق‌ قيلغوو لقمه‌ اؤكوش‌ چينه‌گوو
نظر اؤز اؤنگونده‌ توتوبان‌ ييگوو
ييمكدن‌ اؤنگ‌ ال‌ يووپ‌ تاقي‌ سونگرا هم‌
تاتيپ‌ توز سونگ‌ «الحمد» تييگوو.

ترجمه‌:

لقمه‌ را كوچك‌ بردار و بسيار بجو.
و با نگاه‌ به‌ جلو خودت‌ غذا بخور.
پيش‌ از طعاًم‌ دست‌ را بشوي‌ و پس‌ از آن‌ هم‌
با چشيدن‌ نمك‌، «الحمد» بگو.
شخصيت‌ «شيخ‌ شرف‌» در برخي‌ از داستانهاي‌تركمني‌ كه‌ توسط «بخشي‌»ها روايت‌ مي‌شوند،حضور داشته‌، بعنوان‌ يكي‌ از پيران‌ كامل‌ شناخته‌مي‌شود. در داستان‌ «يوسف‌ و احمد» مي‌خوانيم‌:«يوسف‌ بگ‌، مريد آلو خوجه‌ ايشان‌، و احمد بگ‌ مريدشيخ‌ شرف‌ شد و آوازه‌ آنان‌ از مشرق‌ تا به‌ مغرب‌ جهان‌انتشار يافت‌.

ــــــــــــــــــــــــــ
پانوشت‌:
۱- طبق‌ روايت‌ تركمني‌، يكي‌ از عاًلمان‌ متصوف‌ كه‌ در حوالي‌بخاراي‌ شريف‌ سكونت‌ داشته‌، به‌ بيماري‌ سختي‌ مبتلا مي‌شود.طبيبان‌ نوشيدن‌ شير شتر را تنها راه‌ معاًلجه‌ او مي‌دانند. صوفي‌، تني‌چند از مريدان‌ خود ار به‌ صحاري‌ تركمن‌نشين‌ مي‌فرستد تا شترشيردهي‌ را بصورت‌ اماني‌ (ساغين‌) برايش‌ بياورند. ساري‌باي‌ ازآنها به‌ گرمي‌ استقبال‌ مي‌كند و ۴ شتر شيرده‌ را همراه‌ با بچه‌هايشان‌به‌ آنها مي‌بخشد. مريدان‌ صوفي‌ ماوقع‌ را براي‌ استاد خود بازمي‌گويند. صوفي‌ سخاوت‌ ساري‌باي‌ را مي‌ستايد و به‌ او لقب‌ «أر»(جوانمرد) مي‌دهد، پس‌ از آن‌ وي‌ را أرساري‌باي‌ مي‌نامند.

با استفاده‌ از:
۱- ماهنامه‌ «توركمن‌ سسي‌»، ش‌ ۷۴، نوامبر ۱۹۹۷، ص‌ ۶٫
۲- تاريخ‌ سياسي‌ و اجتماعي‌ تركمن‌ها، امين‌ا گلي‌، علم‌ ۱۳۶۶،ص‌ ۶۹٫
۳- سفارتنامه‌ خوارزم‌، رضاقليخان‌ هدايت‌، كتابخانه‌ طهوري‌۱۳۵۶، ص‌ ۱۰۰٫
۴- حماسه‌ «يوسف‌ و احمد»، قربانعلي‌ معروفي‌، گنبد، چاپ‌قابوس‌ ۱۳۵۸، ص‌ ۲۰٫

✍️شهروز آق‌اتاباي‌ (اركين‌)

انتشار دهنده : Medeniyet
دسته بندی اصلی :
تاریخ و زمان خبر

۸:۳۸

۱۸ شهریور ۱۳۹۸

کد خبر :

61152

چاپ
تلگرام
اینستاگرام
گوگل پلاس
فیسبوک
توئیتر
فونت بزرگ
فونت کوچک