مقاله برگزیده هیات داوران در دمین همایش علمی مختومقلی فراغی

"مختومقلی و جاودانگی " نوشته بهروز قزلاخبار فرهنگی -ترکمن نیوز –در دومین همایش علمی مختومقلی فراغی به مناسبت ۲۸۵-مین سالگرد تولد شاعر و عارف یزرگ ترکمن مقاله “مختومقلی و جاودانگی” نوشته بهروز قزل دانش آموخته دانشگاه تهران به عنوان مقاله برتر برگزیده شد.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی ترکمن های ایران  بیش از ۳۰ مقاله و ۴۰ شعر برای شرکت در همایش علمی از سراسر کشور و چند کشور خارجی از جمله سوئد، ترکمنستان، افغانستان و پاکستان ارائه شد که سه مقاله و ۶ قطعه شعر برتر انتخاب و توسط صاحبان آثار در مراسم قرائت شد.

بر اساس گزارش خبرنگار ترکمن نیوز در این همایش علمی ” مقاله برگزیده هیات داوران “مختومقلی و جاودانگی” نوشته دکتر بهروز قزل انتخاب شد.

متن مقاله:

“مختومقلی و جاودانگی”

نظریه نیرومندی وجود دارد که برای مطالعه و فهم درست متون، می بایست به زمینه تاریخی تولد و ظهور آنها توجه شود. همچنین، نظریه دیگری معتقد است که فارغ از زمینه تاریخی ظهور متون و حتی ورای قصد اولیه مؤلف یک متن، فهمی منحصر به فرد به ازای یکایک مخاطبان متون وجود خواهد داشت که الزاما مطابق با قصد اولیه نگارنده نیز نخواهد بود. طرفداران این نظریه، راز ماندگاری برخی متون در جریان تحولات سده ها و هزاره ها را همین میدانند. اما برای مطالعه دیوان مختومقلی کدام رویکرد مقبول است؟ آیا نیل به فهمی از محتوای دیوان که با قصد اولیه سراینده آن، یعنی مختومقلی مطابق باشد، میسر خواهد بود؟ آیا اساسا میبایست به دنبال چنین انتظاری از دیوان مختومقلی و از مختومقلی بود؟

آثار مختومقلی در بیشتر موارد، از زبان «بخشی»ها برای مردم نقل شده است. مردم، در بیشتر مواقع با اشعار مختومقلی ارتباط برقرار کرده اند و این ارتباط، عمدتا با مفاهمه رضایت بخشی برای آن مخاطبان نیز همراه بوده است. اما به واقع در جریان این ارتباط چه اتفاقی می افتد؟ آیا مردمی که هریک تجربه زیسته مجزایی دارند، از زمینه ادبی و دانش ظرافتهای زبانی ناهمسانی برخوردارند و الزامات معرفتی آنان نیز یکسان نیست، میتوانند در آنِ واحد، همگی به درک مشابهی از یک اثر ادبی دست یابند؟ اگر پاسخ منفی است، پس راز فراگیر بودن فهم دیوان مختومقلی برای مخاطبان چیست؟ چگونه مختومقلی می تواند همه مخاطبان خود را راضی کند؟ مخطبانی که گاه، در منتهاالیه دو سوی طیف ناهمگونی واقع شده اند.

مردم، به مثابه مخاطبان عمومی اشعار مختومقلی، آنچه را که می باید، در دیوان مختومقلی می یابند. گویی سراینده اشعار، نه مختومقلی بلکه این مردم اند. انگار، فهمی نهفته و دردی سربه مُهر در ذهن و دل مخاطبان، بی تابی میکند که از زبان مختومقلی و با کلمات دیوان او به بیرون پرتاب میشود. هر مخاطب اشعار مختومقلی، هم از این اشعار معرفتی می ستاند و هم از نهان خود، معرفتی بر آن می افزاید. شاید نامناسب نباشد اگر ادعا شود که به تعداد مخاطبانی که موفق به برقراری ارتباط با اشعار مختومقلی میشوند، قرائتهای بومی برای دیوان مختومقلی وجود دارد و مختومقلیِ شاعر، با هر مخاطب جدید، بار دیگر متولد میشود.

با تمام اینها، مختومقلی فرزند زمانه خود است. تجربه زیسته بیرونی او، لاجرم با مردم زمانه وی یکسان است. اما آنچه که وی را فراتاریخی میکند، صداقت با درون خود و دستیابی به بُعدی از مفاهمه است که رشته پیوند او با گذشته و آینده را فراهم می کند. مواجهه صادقانه با معرفتی است که فارغ از تعلقات محاسبه گرانه و رها از مصلحت اندیشی، توانسته است تصدیق آشکار و نهان دوست و دشمن را برانگیزد. همان مواجهه ای که نیروی زایش مجدد را فراتر از ابعاد زمان و مکان متبلور ساخته است.

 

photo 2018 04 25 21 00 10 300x225 - "مختومقلی و جاودانگی" نوشته بهروز قزل

 

حال، میتوان درک کرد که چرا ادعا میشود، مختومقلی متعلق به تمام بشریت است، در عین حال که به زبان و با فرهنگ ترکمنی سخن سرایی کرده است و چرا ادعا میشود که مختومقلی تاریخ را درنوردیده است؛ توأمان که فرزند زمانه خود است. مختومقلی، با تجربه مشترک مردم زمانه خود رویارویی صادقانه ای را رقم زده است. این اشتراک، از محدوده زمانه او فراتر رفته و وجدان انباشته گذشتگان و آیندگان را به آغوش میکشد. این، همان ویژگی عمومی جاودانه های جهان ادبیات ملل است. هر فرهنگ و تمدنی، جاودانه هایی از این «مواجهه صادقانه» را از زبان شاعران و نویسندگان خود تقدیم میراث بشریت کرده است.

مختومقلی، برای مردم سروده است؛ بی چشم داشت. مردم نیز مختومقلی را بر شانه های خود می نشانند؛ بی چشم داشت. مردم، آنچه را که نمی توانند، از زبان مختومقلی می سرایند و مختومقلی، آنچه را که میتوانسته، صاقانه، از مردم و مخاطبان خود دریغ نکرده است. هر مخاطب در بیت های دیوان مختومقلی، وجدان خود را بازنمایی میکند و اشعار مختومقلی، هر بار، در دل و زبان یک مخاطب حیات دوباره مییابد.

نوشته: بهروز قزل               انتشار دهنده: یاشار نیازی

 

لینک عضویت کانال تلگرام

https://t.me/ITNAnews

 

انتشار دهنده : Besya
دسته بندی اصلی :
تاریخ و زمان خبر

۲۱:۱۹

۰۵ اردیبهشت ۱۳۹۷

کد خبر :

17084

چاپ
تلگرام
اینستاگرام
گوگل پلاس
فیسبوک
توئیتر
فونت بزرگ
فونت کوچک