قربانی.jpg ترکمن نیوز 300x150 - احکام و مسائل قربانیتورکمن نیوز قربانی کردن یک سنت دیرینه است که در واقع حیوانی که ما آن را ذبح می کنیم در عوض جان انسان است، چرا که قرار بود حضرت ابراهیم علیه السلام فرزند خود اسماعیل علیه السلام را قربانی کند تا عشق خود به رب العالمین را ثابت کند امّاخداوند بر ابراهیم علیه السلام رحم کردوبه جای فرزندش قوچی از بهشت برای ابراهیم علیه السلام فرستاد تا آن را قربانی کند.

مقدمه
قربانی کردن یک سنت دیرینه است که در واقع حیوانی که ما آن را ذبح می کنیم در عوض جان انسان است، چرا که قرار بود حضرت ابراهیمعلیه السلام فرزند خود اسماعیل علیه السلام را قربانی کند تا عشق خود به رب العالمین را ثابت کند امّاخداوند بر ابراهیم علیه السلام رحم کردوبه جای فرزندش قوچی از بهشت برای ابراهیم علیه السلام فرستاد تا آن را قربانی کند.
همانطور که خداوند در قرآن همین چیز را بیان می کند ( وفدیناه بذبح عظیم ) آری ابراهیم علیه السلام در امتحان الهی موفق وسربلند شدونمره بالایی کسب کرد وپیروان او نسل در نسل از این سنت ابراهیمی پیروی کردند، تا همانگونه خداوند از حضرت ابراهیم علیه السلام راضی شد واعلام رضایت کرد از آنان نیز راضی شود ودر واقع اساسی ترین هدف ما از قربانی کردن همین می باشد. همانطور که خداوند در قرآن می فرمایند:(لن ینال الله لحومهاولادمانها ولکن یناله التقوی منکم ) یعنی نه گوشت قربانی به خدا میرسد ونه خونش بلکه تقوی وپرهیزگاری شما به خدا میرسد .( یعنی ثابت می شود) واز آنجا که قربانی یک مسئله بسیار مهمی است وبسیاری از مردم قدر ومنزله ی آن را نمی دانند .

مسائل وسنّت های روز عید قربان
* مسواک زدن وغسل نمودن ولباس نو پوشیدن وخوشبوی زدن در روز عید، سنّت می باشد.
* صبح زود بلند شدن وآمادگی کردن برای رفتن به عیدگاه و نخوردن صبحانه، چرا که صبحانه در روز عید قربان با گوشت قربانی افضل می باشد.
* باید سعی بر این باشد که راه رفتن به طرف عیدگاه و برگشتن از عیدگاه فرق داشته باشد.
* در راه با تکبیر (الله اکبر  الله اکبر  لا اله الا الله و الله اکبر  الله اکبر  و لله الحمد) با صدای بلند خوانده شود.
* خواندن نوافل قبل از نماز عید مکروه می باشد.
* یك نکته مهم: باید توجّه کرد که مصافحه و معانقه که بیشتر مردم با هم می کنند و این را خاص برای روز عید می دانند. (یعنی همان احوال پرسی مخصوص) كه اینكه این عمل را از سنت های عید می شمارند، این کار غلط و بدعتی است، زیرا هیچ نص صریح برای این کار نیامده است.

هدف از قربانی كردن چیست؟
بایدتوجّه كرد كه هدف قربانی كردن خوردن گوشت گوسفند و یاد دادن آن به دیگران نیست، بلكه این سنّت حضرت ابراهیم علیه السلام ورسول الله صلی الله علیه وسلم است. وما برای احیای سنّت آن بزرگواران قربانی می كنیم وآنان برای رضای خداوند قربانی كردندیعنی اساسی ترین هدف عمل كردن به دستورخداوند است.
تاریخ قربانی
روزی حضرت ابراهیم علیه السلام در خواب دیدند که دارند فرزندشان اسماعیل علیه السلام را ذبح می کنند و از آنجا که خواب انبیاء علیه السلام حقیقت است، و وحی الهی می باشد، لذا حضرت ابراهیم علیه السلام قضیه را با فرزندشان در میان گذاشتند و فرزندشان اسماعیل علیه السلام در جواب پدر فرمودند:( یاابت افعل ماتؤمر)( سوره صافات) « ای پدر انجام بده آن کاری را که به آن امر شده ای، وشما البته می یابید مرا از صابران)». لذا حضرت ابراهیم علیه السلام دست فرزندشان را گرفته به طرف ( منی) روانه شدند ودر دست دیگرشان چاقوی تیزی بود.
در این هنگام شیطان جلوی حضرت ابراهیم علیه السلام را گرفت وخطاب به او گفت: آیا تاکنون در دنیا پدری پسرش را ذبح کرده است . حضرت ابراهیم علیه السلام فهمید که برای منحرف کردن او ومردود نمودنش در امتحان الهی آماده است.
لذا حضرت ابراهیم تکبیرگویان هفت سنگ به طرف شیطان پرت کرد، و شیطان پا به فرار گذاشت، چند بار شیطان خواست مانع ابراهیم علیه السلام شود ولی هربار حضرت ابراهیم علیه السلام اورا با سنگ از خود دور می نمود، تا اینکه حضرت ابراهیم جگر گوشه ی خود را بر زمین خواباند تا دستور خداوند را اجرا كند و فرزند خود را در راه محبوب فدا كند، ولی چاقو به حضرت ابراهیم وفا نكرد، حضرت ابراهیم علیه السلام نگران شد، و خطاب به چاقو گفت چرا مرا در مقابل خداوند شرمنده می كنی، خداوند به چاقو قدرت تكلّم داد چاقو خطاب به حضرت ابراهیم علیه السلام گفت: «اَمرنی خلیلی نهانی جلیلی» ای ابراهیم تو كه دوست منی مرا امر می كنی كه بِبُر ولی پروردگار بزرگ من، مرا امر می كند كه حلق اسماعیل را نَبُرَم، پس من حرف چه كسی را قبول كنم واضح است كه حرف جلیل را قبول می كنم.
در این هنگام خداوند قوچی را از آسمان فرستاد تا در عوض جان اسماعیل علیه السلام ذبح شود، بدین ترتیب حضرت ابراهیم علیه السلام فرزند خود را از دست نداد و در امتحان الهی نیز موفق شد.

فضیلت قربانی
حضرت عایشه رضی الله عنه  از نبی اكرم صلی الله علیه وسلم روایت می كند، فرمودند: هیچ عملی در روز قربان نزد خداوند از ریختن خون قربانی پسندیده تر نیست و روز قیامت شخص قربانی كننده نزد خداوند با شاخ قربانی و موهایش و پاچه هایش می آید. و نیز فرمود این خون قبل از اینكه به زمین برسد نزد خداوند مقبول واقع می شود، لذا شما با دل خوش قربانی كنید. (رواه ابن ماجه و ترمندی).
همچنین از عبدالله ابن عباس رضی الله عنه  روایت شده است كه نبی اكرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: در روز عید قربان هیچ عملی با فضیلت تر از خونی كه از ذبیحه ریخته می شود نیست، مگر اینكه صله رحمی و رابطه ی خویشاوندی صورت گیرد. (رواه الطبرانی).
قربانی بر چه كسی واجب است؟
* قربانی بر شخص عاقل، بالغ، مقیم، آزاد، صاحب نصاب باشد. (صاحب نصاب شخصی است كه ۵/۸۷ گرم طلا یعنی معادل با یك و نیم میلیون تومان سرمایه كه مازاد بر خانه و ضروریات او باشد داشته باشد)واجب است.
* برای واجب شدن قربانی گذشتن یك سال بر نصاب لازم نیست، مانند زكات، مثلاً اگر شخصی فقیر بود ولی در شب دوازدهم ذی الحجّه صاحب نصاب شد بر آن شخص قربانی واجب می شود.
* اگر شخصی صاحب نصاب نبود ولی قدرت خریداری قربانی را داشت برای او قربانی كردن مستحب است نه واجب.
* اگر شخصی فقیر بود، و گوسفندی برای قربانی خرید، لذا این گوسفند برای او متعین می شود و بر آن شخص واجب است كه آن را قربانی كند.
* اگر شخصی توانایی مالی داشت و صاحب نصاب بود ولی قربانی نكرد تا این كه سه روز عید سپری شد بر او لازم است قیمت قربانی را صدقه كند.
* اگر پول شخصی در دست كسی به صورت
قرض است و او امید گرفتن آن پول را داشت در این صورت اگر آن پول با مقدار اموالی كه در دست همین شخص است به مقدار نصاب می رسد باید قربانی كند.
* اگر شخصی بدهكار بود باید این شخص ابتدا اموال قرض خواهان را از مال خودش جدا كند، اگر مالش به مقدار نصاب رسید قربانی بر او واجب می شود در غیر این صورت واجب نمی شود.
* اگر كسی سرمایه دار بود ولی با همین حال چندین سال قربانی نكرده بود این شخص باید قیمت قربانی هایی كه نكرده جمع كندوصدقهآنها را پرداخت نماید.

حیوان قربانی
حیوان قربانی باید گوسفند، گاو، شتر و یا گاومیش باشد، غیر از اینها قربانی كردن حیوانات دیگر جایز نیست.
عمر حیوان قربانی
اگر قربانی شتر باشد باید پنج سال داشته باشد و اگر گاو یا گاومیش باشد باید دو ساله باشد و اگر گوسفند باشد باید عمرش حداقل یك سال باشد. و اگر گوسفند ش ماهه بود ولی به اندازه ای چاق بود كه مانند گوسفند یك ساله به نظر می آمد قربانی كردنش جایز است.
حیواناتی كه قربانی كردنشان جایز نیست
* قربانی كردن گوسفند كور و یا كر جایز نیست.
* گوسفندی كه بیش از یك سوم بینایی اش را از دست داده و یا یك چشمش كور باشد جایز نیست.
* گوسفندی كه بیش از یك سوم دُم و یا گوشش قطع شده باشد.
* گوسفندی كه مادرزادی فاقد گوش باشد و یا اینكه یك گوشش نباشد.
* گوسفندی كه شاخش از بن شكسته باشد.
* گوسفندی كه یك پای آن لنگ و یا قطع شده باشد.
* گوسفندی كه پستانش قطع شده باشد. اما قربانی كردن گوسفندی كه بیضه هایش قطع شده باشد اشكالی ندارد.
* گوسفند لاغر به گونه ای كه استخوانهایش از دور نمایان باشد.
* گوسفند خارشی، كه دچار مرض (گر) باشد
* گوسفند دیوانه ای كه میتواند علف بخورد.
گوسفندی كه قربانی كردنش افضل است
قربانی كردن گوسفند، فدیه و عوض جان انسان قرار می گیرد. همانطور كه انسان برای خودش می خواهد كه بی عیب و زیبا باشد لذا لازم است كه گوسفند قربانی هم خوب صورت و پاك از تمام عیوب باشد و یا اینكه سیاه و سفید باشد. و اگر شاخ دار هم باشد خیلی خوب است و ذبح كردن گوسفند خصی(۱)هم خیلی خوب است.
پول دادن برای قربانی
حضرت عبدالله ابن عباس از پیامبر اكرم صلی الله علیه وسلم روایت می كند كه فرمود در روز عید قربان هیچ عملی افضل تر از خرج كردن مال برای خریدن قربانی نیست. (رواه الطبرانی)
قربانی کردن برای فرد دیگر
* قربانی نقلی برای دیگری با اجازه او و یا بدون اجازه آن شخص جایز است.
* اگر قربانی فرضی است باید از اواجازه بگیرد، ودر غیر این صورت جایز نیست.
* اگر کسی برای میّتی قربانی کرد، این به منزله ی قربانی خودش است، هم خودش می تواند بخورد، هم دیگران، ولی اگر میّت سرمایه ای بعد از خودش گذاشته بود و وصیّت کرده بود که برای من قربانی کنید، در این صورت باید وارثان از طرف او قربانی کنند وگوشت آن را صدقه نمایند.
حالات پیش آمده بعد از خریدن قربانی
* اگر حیوانی را برای قربانی خریدولی چنان عیبی در آن پیش آمد که منافی قربانی بود، باید این حیوان را عوض کند.
* اگرروز عید شخص قربانی کننده فقیر شد، فرضیّت قربانی از او ساقط می شود.
* اگر حیوان خریداری شده گم شد یا هلاک شد یا دزدیده شد باید حیوان دیگری برای قربانی بخرد.
* اگر حیوانی که برای قربانی خریده شده بود
گم شد، بعد این شخص گوسفند دیگری خرید از قضا حیوان گم شده پیداشد، این شخص اختیار دارد هر کدام را قربانی کند، ولی اگر قبل از پیداشدن حیوان قبلی، حیوان خریداری شده را ذبح کرده بود قربانی کردن گوسفند پیداشده واجب نیست.
* اگر قربانی شخص فقیر گم شد یا دزدیده یا هلاک شد، قربانی از آن شخص ساقط می شود.
قربانی سبب بخشش گناهان
حضرت علی رضی الله عنه  ازنبی اکرم صلی الله علیه وسلم روایت می کند که خطاب به دخترشان فاطمهرضی الله عنه  فرمودند: برو ای فاطمه نزد قربانی ات حاضر شو، چون که برای تو مغفرت است از تمامی گناهان، با ریختن اولین قطره خون از حیوان سپس در روز قیامت با خون وگوشتش آورده می شود، ودر کفه ی ترازوی تو قرار می گیرد وهفتاد برابر به سنگینی کفه ترازوی تو افزوده می شود در این هنگام ابو سعید پرسید: ای رسول خدا آیا این مختصّ آل محمد است؟ چرا که آنان بیشتر مستحقّ این اند  یا اینکه برای آل محمد وتمامی مسلمانان است؟
پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: برای تمامی مسلمانان وخصوصاً برای آل محمدصلی الله علیه وسلم می باشد.
در عوض هر تار موی قربانی یک نیکی
زید بن ارقم فرمود: که صحابه کرام رضی الله عنه  عرض کردند که ای رسول خدا این قربانی چیست؟ آن حضرت فرمودند: سنت پدرتان ابراهیم. گفتند: برای ما چه فایده ای دارد؟ آن حضرت فرمودند برای شما در عوض هر تار موی آن یک نیکی است، سپس صحابه عرض کردند اگر جانور پشمی باشد چطور؟ آن حضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: در عوض هر تار پشم آن یک نیکی برای شما است( کذا فی الرغیب)
وقت قربانی کردن
از روز دهم ذی الحجه تا غروب دوازدهم ذی الحجه.
برای شهریها وقت قربانی کردن بعد از نماز عید می باشد، وبرای روستایی ها که نماز عید ندارند بعد از طلوع صبح صادق، یعنی به مجرّد دخول وقت نماز صبح، اما اگر شهر نشینی گوسفند خود را به روستا فرستاد، می توانند گوسفند او را قبل از نماز عید ذبح کنند. همچنین اگر روستایی گوسفند خود را به شهر فرستاد برای قربانی کردن باید بعد از نماز عید قربانی شود.
همچنین قربانی کردن در هر سه روز عید جایز است ولی روز اول عید بهتر است.
طریقه مسنون قربانی
باید گوسفند را خوب آب وعلف داده وچاقو را تیز نموده وگوسفند را بر پهلوی چپ روبه قبله خوابانید، وذبح کرد. البته باید توجّه کرد که هنگام ذبح، قربانی کننده باید پای راستش را بر پهلوی گوسفند گذاشته این دعا را بخواند: « اِنّی وَجَّهتُ وَجهِی لِلَّذی فَطَرَ السّمواتَ وَ الاَرضَ حَنیفاً وَ ما أنا مِنَ المُشرِکین إِنَّ صَلاتی وَنُسُکی وَ مَحیای وَمَماتی لِلّهِ رَبِّ العالَمینِ لَا شَرِیکَ لَه وَ بِذالک أُمِرتُ وأََنا مِنَ المُسلِمین
الّلهُمَّ هذا مِنکَ ولَک» سپس بسم الله والله اکبر گفته گوسفند را ذبح کند.
* اگر قربانی مال شخص دیگری بودنام او را هنگام ذبح گرفته ویا اینکه نیت آن شخص را دردل بکند.
طریقه ذبح کردن قربانی
حضرت عایشه رضی الله عنه  فرمودند: پیامبر صلی الله علیه وسلم به من دستو داد که چنان قوچی بیاورم که پاهایش سیاه، شکمش سیاه، چشمانش هم سیاه باشد، پس چنین قوچی آوردم تا رسول الله صلی الله علیه وسلم آن را قربانی کند سپس نبی کریم صلی الله علیه وسلم به عایشه رضی الله عنه  فرمود که چاقویی بیاور وبعد به او امر کردکه چاقو را با سنگی تیز کند، سپس حیوان را ذبح کرد، بعد از آن فرمود: « بِسمِ الله، اللّهم تَقَبَّل مِن مُحَمَّدٍ وَآل مُحَمَّدٍ وَ مِن اُمَه مُحَمَّدٍ. (رواه ابو داوود)
همچنین ابن عمر رضی الله عنه  فرمودند: رسول الله صلی الله علیه وسلم در مدت ده سالی که در مدینه زندگی می کردند هر سال قربانی می کردند. حضرت جابر رضی الله عنه  روایت می کند که نبی کریم صلی الله علیه وسلم روز عید قربان دو قوچ شاخ دار سیاه وسفید را بدون بیضه ذبح کردند، زمانی که آن دو قوچ را رو به قبله کردند این جملات را خواند. « انی وجهت وجهی للذی فطر السموات والارض،علی مله ابراهیم حنیفاً وما انا من المشرکین ان صلاتی ونسکی ومحیای ومماتی لله رب العلمین لاشریک له وبذلک امرتُ وانا من المسلمین، اللهم منک ولک وعن محمد وامه محمد صلی الله علیه و سلّم» وسپس بسم الله والله اکبر گفته وقوچ را ذبح نمود. ودر روایتی دیگر آمده که ایشان با دستش قربانی را ذبح کرد وگفت: « بسم الله والله اکبر، اللّهُمَ هذاعنی وعمّن لم یضح من امتی » یعنی: خدایا این از من است واز آن کسی از امت من که توانایی ذبح را ندارد.(ابو داوود)
مسائل گوشت قربانی
* فروختن گوشت قربانی ویا دادن حصّه ای از آن به قصّابان به جای دستمزد، جایز نیست.
* صاحب گوشت قربانی اختیار دارد که تمام آن را خود مصرف کند ویا تمام آن را به دیگران هدیه کند ویا به فقراء صدقه کند، اما بهترین کار این است که آن را به سه قسمت تقسیم کند: یک قسمت را خودش استعمال کند، قسمتی را به خویشاوندانش بدهد، وقسمتی دیگر را بین فقراء تقسیم کند. دادن گوشت آن به غیر مسلمان ها به طور هدیه اشکال ندارد.  (مسایل رفعت قاسمی)
مسائل پوست قربانی
* دادن پوست قربانی به جای دستمزد به قصّابها جایز نیست.
* استعمال پوست قربانی برای صاحب قربانی جایز است، همچنین هدیه دادن آن به فقیر ویا ثروتمند جایز است.
* چنان چه اگر بعد از استعمال آن را فروخت باید قیمتش را صدقه کند.
* مستحق پوست قربانی کسی است که مستحق زکات باشد، بهترین مصرف پوست ویا گوشت قربانی مستحقین زکات اند.
* همچنین دادن پوست قربانی برای تعمیر مساجد ومدارس صحیح نیست.
* همچنین دادن پوست قربانی به امام ویا مؤذن مسجد به جای حقوق درست نیست.
* باید توجّه کرد در این زمانه بهترین محل مصرف پوست قربانی، طلاب مدارس دینی اند، چون آنان زندگی خود را وقف تعلیم قرآن واحادیث نبوی کرده اندو فرصت کسب وکار وتجارت را ندارند.
ابتدای تکبیر تشریق
هنگامی که حضرت ابراهیم فرزندش را ذبح می کرد، حضرت جبرئیل به جای فرزندش قوچی را از بهشت آورد تا ابراهیم علیه السلام آن را ذبح کند وحضرت جبرئیلعلیه السلامگفت: مبادا دیرشود وابراهیم فرزندش را ذبح کند، لذا کلمات الله اکبر الله اکبر از زبانش جاری گشت.وقتی حضرت ابراهیم متوجّه آمدن جبرئیل شد، کلمات (لااله الا الله الله اکبر) را خواند، و وقتی متوجّه شد که خداوند در عوض ذبح کردن اسماعیل به تو گوسفندی هدیه کرد تا ذبح اش کند، لذا برای به جا آوردن شکرخداکلمات الله اکبر ولله الحمد را بر زبان آورد.
تکبیرات تشریق
(الله اکبر، الله اکبر، لااله الاالله، الله اکبر، ولله الحمد)به این کلمات تکبیرات تشریق می گویند وباید دانست که این تکبیرها واجب هستند، برای نمازگزاران با جماعت که در شهر هستند واین تکبیرهابرای اهل روستا ویا مسافرین ویا کسی که به تنهایی نماز بخواند واجب نیستندوابتدای خواندن این تکبیرها از نماز صبح روز نهم ذی الحجّه تا نماز عصر روز سیزدهم ذی الحجّه می باشدوجمعاً سی وسه (۳۳) نماز راشامل می شود.
مسائل وفضائل عقیقه
* اگر در خانه ای فرزندی متولد شد مستحب است كه والدین او گوسفندی را ذبح كرده و خویشاوندان را دعوت كنند و موهای بچه را بتراشند و برای او یك نام خوب بگذارند. (فتاوی محمودیه ص ۵۱۳۱)
* اگر در روز هفتم نتوانستند این كارها را انجام دهند در روز چهارم و یا بیست و یكم بعد از ولادت فرزند میتوانند انجام دهند.
* برای پسر بچه دو گوسفند و برای دختر بچه یك گوسفند ذبح كنند اگر برای پسر بچه یكی ذبح كردند اشكالی ندارد و اگر اصلاً گوسفندی ذبح نكردند هم اشكالی ندارد.
* عقیقه سبب می شود كه بچه از آفتها و بلاها به دور باشد و اگر در بچگی وفات كند روز قیامت برای پدر و مادرش شفاعت می كند. . (قربانی كی فضائل ومسائل ص ۹۷ از مولانا درخواستی)
* اگر بچه قبل از عقیقه وفات كند عقیقه مستحب نیست.
* اگر بچه بالغ شد و خودش برای زمان طفولیت خود عقیقه كرد اشكالی ندارد اما این عقیقه نوعی صدقه قرار می گیرد.
* گوشت و پوست عقیقه همان حكمی را دارد كه قربانی دارد.
* اگر كسی گاوی یا شتری را ذبح كرد تمام او عقیقه محسوب می شود.
دعای عقیقه
اللهّمَ هذِه عَقیقةّ إبنی (نام فرزندش را بگوید) دَمِها بِدَمِه وَ عَظمِها بِعِظمِه وَ جِلدِها بِجِلدِه وَ شَعرِها بِشعرِه اللّهمَ اجعَلها فِداءً لِإِبنَی (نام فرزندش را بگوید). (۱ فتاوی دارلعلوم دیو بند ص ۱۷۰)

به قلم: محمد طیب اسماعیلزهی

انتشار دهنده : Medeniyet
دسته بندی اصلی :
تاریخ و زمان خبر

۷:۰۰

۱۰ مرداد ۱۳۹۹

کد خبر :

80089

چاپ
تلگرام
اینستاگرام
گوگل پلاس
فیسبوک
توئیتر
فونت بزرگ
فونت کوچک